AI staat volop in de belangstelling en laat ook de astrologische wereld niet onberoerd. Kan artificiële intelligentie werkelijk iets betekenen voor astrologie en horoscoopduiding, of blijft het bij een technologische kermisattractie? Hieronder volgt een korte, persoonlijke evaluatie aan de hand van een paar concrete voorbeelden uit mijn eigen praktijk.
Op het astro-technische vlak, of voor vertalingen lijkt AI een hele aanwinst.
Laten we kijken naar een drietal voorbeelden:
Vertaling van een oud astrologisch boek
Het boek Astrologia Restaurata (Astrology Restored) van William Ramsey, uitgegeven in 1653, is geschreven in oud-Engels — geen lichte lectuur. Maar maak een foto van een pagina, plak die in ChatGPT, en het programma vertaalt de tekst meteen naar vloeiend modern Nederlands. Een fragment uit het voorwoord, zoals ChatGPT het vertaalde:
“Aan de lezer
Aangezien in het eerste boek voldoende is aangetoond, en waarin de geldigheid, voortreffelijkheid, zekerheid en wettigheid van deze edele wetenschap, en gerechtvaardigd uit al haar aspecten, duidelijk wordt uiteengezet; laat ik nu de gronden en oorzaken tonen van de Kunst zelf, namelijk: de aantallen en betekenissen van de Tekens, hun aard, de waardigheden, het aantal en de namen van de Planeten, en de redenen van al deze zaken, en wat als vanzelfsprekend en noodzakelijk bekend mag worden geacht — opdat je niet hoeft te zoeken, maar voldoende toegerust bent om alle tegenstanders en tegenstrijdige theorieën te weerleggen; waarin ook een plan en een eenvoudige inleiding tot de gehele kunst wordt gegeven. Daarom behoort men zeer goed onderlegd en volmaakt te zijn in elk punt en onderdeel dat in dit boek wordt behandeld, alvorens men zich waagt aan de andere volgende verhandelingen; want anders zal men ze nooit kunnen begrijpen, hetgeen (integendeel, indien je dit volmaakt begrijpt) zeer gemakkelijk zal blijken: daarom denk hierover na; en daarom heb ik deze plaats vooraf laten gaan: laat het voordeel het jouwe zijn, want de moeite en arbeid zijn de mijne geweest; en zo rust ik.
Uw liefhebbende vriend,
William Ramsey”
De Juliaanse dag, wat is dat precies?
Een tweede voorbeeld gaat over de Juliaanse Dag (JD), een begrip dat regelmatig opduikt bij horoscoopberekeningen.1 Ik legde de vraag voor aan ChatGPT2, en kreeg dit antwoord:
“De Juliaanse Dag (JD) is een doorlopende telling van dagen die wordt gebruikt in de astronomie en wetenschap om tijd eenvoudig en eenduidig te meten, zonder gedoe met verschillende kalenders. Beginpunt: 1 januari 4713 v.Chr. (Juliaanse kalender) om 12:00 uur ‘s middags (UTC).”
In het WvA-programma Vulcanus vind je die informatie hier:
Als ik dat nareken met astro.com, ontstaat er een klein verschil. Astro.com meldt dit:
Hoe komt dat? Ik vraag het opnieuw aan ChatGPT:
“Website astro.com gebruikt TT (Terrestrial Time) en Vulcanus UT (Universal Time). En die twee zijn niet gelijk. Dat komt door het verschil tussen aardrotatie (UT) en uniforme tijd (TT). Het verschil hier in dit geval gaat over 1,18 seconde. Verwaarloosbaar eigenlijk.”
Heeft de Zon een breedte?
Ik kijk bij Vulcanus op het tabblad Astronomie: “TopoCentB -0,001041” (TopoCentrische Breedte). Hoe zit dat dan? Wat zegt ‘Claude’ daarover?
“Ja, de Zon heeft technisch gezien een ecliptische breedte — maar die is per definitie nul (of vrijwel nul). Waarom? De ecliptica is precies de baan die de Zon schijnbaar aan de hemel beschrijft gedurende een jaar, gezien vanuit de Aarde. De ecliptica is dus letterlijk gedefinieerd op basis van de positie van de Zon. Daarom heeft de Zon altijd een ecliptische breedte (latitude) van β = 0°. In de praktijk wijkt de ecliptische breedte van de Zon heel licht af van nul, door allerlei kleine ‘verstoringen'(zwaartekracht Maan en planeten bijv.).
Terzijde: de software Vulcanus geeft ook een verschil weer in de zonnestand tussen de ‘Ware Lengte’ en de gewone ‘Astronomische Lengte’. Is dat een bewuste keuze van de ontwikkelaars, of gaat het om een kleine onnauwkeurigheid? De vraag is niet onbelangrijk, want ze speelt bijvoorbeeld een rol bij het berekenen van een solaar.
Op het duidingsvlak ligt het gebruik van AI een stuk genuanceerder, vind ik.
Staatshoroscoop Nederland[1]
Maar de echte proef komt natuurlijk wanneer AI moet gaan interpreteren. Jaap Bankert bracht bij z’n lezing op 14 februari 2026 de staatshoroscoop van Nederland onder de aandacht. Als we ware lengte gebruiken, staat Maan 5° (afgerond) in Tweelingen. De normale lengte is 28° Stier. Zijn Nederlanders vooral een Stier- of Tweelingvolk? Dit is natuurlijk kort door de bocht, er zijn de clichés, de vooroordelen, … Bovendien staat in deze horoscoop Vulcanus in de top, vlak op de Midhemel. Dan krijg je alvast een imago van handelaars, communicatieve mensen.
Dat brengt me bij de Engelse diplomaat George Canning, Engels diplomaat – die schreef in 1826:
In matters of commerce the fault of the Dutch,
Is offering too little and asking too much.
Dat doet toch aan waarde-gevoeligheid van Stier denken (Mijn en Dijn).
Dus ik plak Maan in Tweelingen en Maan in Stier uit het boek van Th. Ram in de verschillende AI-modellen, en vraag: “Wat past het best bij onze Nederlandse vrienden?”
Claude ging voor Stier, ChatGPT eveneens – en er werden geldige maar ook nonsensicale argumenten gebruikt. Google Gemini antwoordde wat genuanceerder: “In een horoscoop zou je kunnen zeggen dat Nederland de Gemini-manier van reageren gebruikt om zijn Taurus-belangen te beschermen.”
Wat leren we uit dit kleine experiment? AI kan inspireren, argumenten aandragen en verbanden leggen, maar uiteindelijk blijft astrologische duiding mensenwerk.
Kritisch blijven & checken
Kritisch blijven en checken blijft dus het devies. Toen AI net op de markt kwam, vroeg ik ChatGPT wat er zo bijzonder was aan de WvA (Werkgroep voor Astrologen). Naast een aantal correcte zaken kreeg ik ook te horen dat de WvA typisch het gelijke-huizensysteem zou gebruiken — een flagrante misser. Toch heb ik de indruk dat er sindsdien heel wat verbeterd is. En minstens zo belangrijk: de kunst blijft om de juiste vragen te stellen.
Kris Derboven
20 juli 2026
Noten
1Als voorbeeld: A. Schweitzer, °14 januari 1875 te Kaysersberg, FR, 7e15, 48n08, kloktijd 23:50 LMT; UT 23:21.
2AI antwoordt soms met ‘bullets’ (opsommingen); ik heb er hier lopende zinnen van gemaakt. Je kunt dat naar eigen smaak weer aanpassen.
[3] Staatshoroscoop Nederland, Den Haag (52°05’00” NB, 04°18’00” OL), 16-03-1815, klokkentijd 12:01:60 (UTC 11:44:60).
